ETF – co to jest i jak działa

ETF (Exchange Traded Fund) to fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie. Kupujesz jedną jednostkę tak jak akcję, a za tę jedną transakcję stajesz się współwłaścicielem koszyka kilkuset albo kilku tysięcy spółek czy obligacji. Większość ETF-ów nie próbuje wybierać najlepszych spółek — po prostu odwzorowuje indeks, na przykład S&P 500 albo MSCI World.

Jak to działa w praktyce

Fundusz kupuje papiery wchodzące w skład indeksu i dzieli się na jednostki, które są notowane na giełdzie przez cały dzień sesyjny. Ich cena chodzi za wartością portfela funduszu, a o to, żeby nie odkleiła się od niej na dłużej, dbają animatorzy: gdy cena jest za wysoka, tworzą nowe jednostki, gdy za niska — umarzają. Dlatego kupując ETF na S&P 500 płacisz w przybliżeniu tyle, ile warte są spółki w środku.

Czym różni się od funduszu z banku

Zwykły fundusz inwestycyjny kupujesz i sprzedajesz po jednej cenie ustalanej raz dziennie, a zarządzający próbuje pobić rynek i bierze za to zwykle od 1,5% do 3% rocznie. ETF kupujesz na giełdzie w dowolnym momencie sesji, a opłata za zarządzanie to najczęściej 0,05–0,30% rocznie. Różnica w opłatach przez dwadzieścia lat to zwykle kilkadziesiąt tysięcy złotych na każde sto tysięcy zainwestowanych — i to jest główny powód, dla którego ETF-y wygrywają z większością funduszy aktywnych.

Czym różni się od akcji

Kupując akcję stajesz się współwłaścicielem jednej spółki i cały wynik zależy od niej. Kupując ETF na szeroki indeks rozkładasz pieniądze na setki spółek z różnych branż i krajów, więc upadek jednej z nich prawie nic nie zmienia. W zamian rezygnujesz z szansy, że trafisz właśnie tę jedną, która urośnie dziesięciokrotnie.

Ile to kosztuje

Trzy rzeczy: roczna opłata funduszu (TER), prowizja maklerska za każde zlecenie razem z prowizją minimalną oraz przewalutowanie, jeśli kupujesz fundusz notowany w euro albo dolarze. Przy małych, regularnych wpłatach to zwykle prowizja minimalna, a nie TER, decyduje o łącznym koszcie.

Policz swój realny koszt zakupu

Czy ETF może upaść

Aktywa funduszu są prawnie oddzielone od majątku firmy, która nim zarządza, i trzyma je niezależny depozytariusz — bankructwo emitenta nie oznacza więc utraty pieniędzy. Fundusze bywają natomiast zamykane albo łączone z innymi, gdy zgromadzą za mało aktywów: wtedy dostajesz zwrot według wyceny albo jednostki funduszu przejmującego, co jest zdarzeniem podatkowym, ale nie stratą. Realne ryzyko to spadek wartości indeksu, a nie upadek funduszu. Fundusze UCITS mają dodatkowo unijne limity koncentracji i obowiązki informacyjne.

Co oznacza skrót UCITS

Akumulujący czy dystrybuujący

Fundusz akumulujący reinwestuje dywidendy w środku, więc nic nie trafia na Twoje konto i nie płacisz podatku do momentu sprzedaży. Dystrybuujący wypłaca je na rachunek, a od każdej wypłaty należy się 19% podatku. Dla budowania kapitału zwykle lepszy jest akumulujący, dla bieżącego dochodu — dystrybuujący.

Różnica między Acc i Dist

Jak kupić ETF w Polsce

Potrzebujesz rachunku maklerskiego. Na GPW kupisz kilkanaście funduszy notowanych w złotych, bez przewalutowania; przez brokerów z dostępem do giełd zagranicznych — kilkaset albo kilka tysięcy funduszy notowanych w euro i dolarze. Ten sam fundusz bywa notowany na kilku giełdach pod różnymi tickerami, a wybór giełdy wpływa na walutę i koszt przewalutowania. Rachunek maklerski możesz też założyć w formie IKE lub IKZE i wtedy nie płacisz podatku od zysków.

Którzy brokerzy mają ETF-y i ile ich jest w ofercie

Na co uważać przy wyborze

Na produkty, które nazywają się podobnie, a działają inaczej: ETC i ETN to instrumenty dłużne, a nie fundusze, więc mają ryzyko emitenta; fundusze lewarowane mnożą dzienną zmianę indeksu i przy dłuższym trzymaniu zachowują się inaczej, niż podpowiada intuicja. Sprawdź też wielkość funduszu, bo bardzo małe bywają zamykane, oraz to, czy fundusz jest zabezpieczony walutowo — przy inwestowaniu w złotych zmiana kursu walut potrafi ważyć więcej niż wynik samego indeksu.