ETC i ETN – co to jest i czym różnią się od ETF

ETC (Exchange Traded Commodity) i ETN (Exchange Traded Note) kupuje się na giełdzie tak samo jak ETF, ale to nie są fundusze, tylko papiery dłużne emitenta, które odwzorowują cenę surowca, kryptowaluty albo indeksu. Przez ETC inwestuje się zwykle w jeden surowiec — złoto, srebro, gaz ziemny, ropę — a przez ETN najczęściej w kryptowaluty.

Dlaczego to nie fundusz

Unijne zasady UCITS każą funduszowi rozkładać pieniądze na wiele pozycji i nie pozwalają mu trzymać metali szlachetnych. ETF na jeden surowiec albo jedną kryptowalutę jest więc w Europie niemożliwy, a ten sam efekt daje papier dłużny: emitent zobowiązuje się wypłacić kwotę równą bieżącej wartości surowca, pomniejszonej o opłatę roczną. Fundusz na szeroki koszyk surowców może być zwykłym ETF-em UCITS — ograniczenie dotyczy pojedynczego surowca.

Co oznacza skrót UCITS

Fizyczne i oparte na kontraktach

Przy złocie, srebrze, platynie i palladzie w nazwie zwykle stoi „Physical”: każda jednostka ma pokrycie w kruszcu przechowywanym w skarbcu przez depozytariusza na rzecz posiadaczy, więc ETC idzie za ceną kruszcu, pomniejszoną o opłatę roczną. Gazu ziemnego, ropy czy kawy nikt w skarbcu nie trzyma, dlatego ETC na te surowce odwzorowuje indeks kontraktów terminowych. Emitent co jakiś czas zamienia wygasający kontrakt na następny, a gdy dalsze kontrakty są droższe od bliższych (contango), wynik w dłuższym okresie potrafi być wyraźnie gorszy od zmiany ceny surowca, o której piszą wiadomości.

Ryzyko emitenta

Aktywa funduszu ETF są prawnie oddzielone od majątku firmy, która nim zarządza. Posiadacz ETC albo ETN ma natomiast roszczenie wobec emitenta — najczęściej spółki powołanej tylko do tych emisji — zabezpieczone kruszcem, kryptowalutą albo innym zabezpieczeniem. Zabezpieczenie zmniejsza ryzyko, ale go nie znosi: gdy emitent upadnie, zwrot pieniędzy zależy od wartości zabezpieczenia i od tego, jak sprawnie powiernik je spieniężył. ETN bez zabezpieczenia to w praktyce obligacja emitenta notowana jak fundusz, więc przed zakupem warto sprawdzić w prospekcie, czym papier jest zabezpieczony.

Lewar i short

Produkty lewarowane i odwrotne na surowce albo pojedyncze spółki to zwykle też ETC albo ETN, na przykład „Natural Gas 2x Daily Leveraged”. Mnożą dzienną zmianę ceny, więc po kilku tygodniach ich wynik potrafi mocno odbiegać od dwukrotności zmiany surowca. W pulsie rynku na stronie głównej mają osobną zakładkę „Lewarowane i short”.

Jak je rozpoznać w ETF Radar

W nazwie zwykle stoi „ETC”, „ETN” albo „Physical”, a nie ma „UCITS ETF”. Na karcie każdego instrumentu pole „Typ produktu” mówi wprost, czy to ETF, ETC czy ETN. Domyślna zakładka „ETF” w pulsie rynku pomija ETC i ETN, zakładka „Wszystkie ETP” je obejmuje, a w tabeli skrajnych ruchów w raporcie dnia mają przy nazwie oznaczenie typu.

ETC na złoto: lista, koszty i stopy zwrotu

Podatek i konto

Zysk ze sprzedaży ETC i ETN rozliczasz tak samo jak przy ETF-ie: 19% podatku od dochodu ze zbycia papierów wartościowych w PIT-38. Surowiec nie przynosi dywidend ani odsetek, więc ETC na surowiec niczego po drodze nie wypłaca. Czy dany ETC albo ETN kupisz na IKE lub IKZE, zależy od brokera i jego wykazu instrumentów.

IKE i IKZE u brokerów