XIRR – stopa zwrotu z wpłat w różnych dniach

XIRR odpowiada na pytanie: ile średnio rocznie zarabiały moje pieniądze, jeśli wpłacałem je w różnych dniach i różnych kwotach, a czasem coś wypłacałem? To taka jedna stała stopa roczna, przy której wszystkie Twoje wpłaty — każda od swojego dnia — urosłyby dokładnie do tego, co masz dziś (razem z tym, co po drodze wróciło na konto).

Dlaczego zwykły procent zysku kłamie

Przy jednej wpłacie wystarczy porównać wartość dziś z wpłatą. Przy dopłatach to już nie działa: złotówka wpłacona pięć lat temu pracowała pięć lat, a wpłacona w zeszłym miesiącu — miesiąc. Procent zysku od sumy wpłat miesza jedne z drugimi i zaniża wynik tym bardziej, im więcej dopłacasz pod koniec. Z kolei wynik funduszu z karty („+80% w 5 lat”) mówi, ile zarobiła jednostka kupiona na początku, a nie Twoje pieniądze, które wchodziły po drodze.

Przykład

Wpłacasz 1000 zł 1 stycznia 2024 r. i drugie 1000 zł 1 stycznia 2025 r. 1 stycznia 2026 r. masz 2310 zł. Zysk to 310 zł, czyli 15,5% od wpłat — ale pierwszy tysiąc pracował dwa lata, a drugi tylko rok. XIRR wynosi 10% rocznie, bo 1000 zł × 1,1 × 1,1 + 1000 zł × 1,1 = 1210 zł + 1100 zł = 2310 zł. Stopy, która spełnia takie równanie, szuka się metodą kolejnych przybliżeń — w Excelu i Arkuszach Google robi to funkcja XIRR. Przy jednej wpłacie wychodzi zwykła średnioroczna stopa zwrotu (CAGR).

Wypłaty, dywidendy i odsetki

Sprzedaż części jednostek, dywidenda z funduszu wypłacającego czy kupon obligacji COI to pieniądze, które wróciły na konto. XIRR liczy je jako wypłaty z ich datami, więc nie musisz ich odejmować ani dodawać ręcznie: wynik uwzględnia, że te pieniądze przestały pracować w portfelu i że dostałeś je wcześniej niż resztę.

XIRR a wynik funduszu

Wynik funduszu (stopa ważona czasem) nie zależy od tego, kiedy i ile wpłacasz — mówi, jak radził sobie sam fundusz. XIRR jest Twoim wynikiem i uwzględnia Twoje decyzje: dopłata tuż przed spadkiem obniża go, zakup w dołku podnosi. Dlatego dwie osoby z tym samym funduszem mogą mieć różny XIRR. W pojedynczym roku z dużą wpłatą albo sprzedażą XIRR roku potrafi wyraźnie odbiegać od zmiany kursu — to nie błąd, tylko waga pieniędzy, które były wtedy w portfelu.

XIRR ponad inflację

Żeby wiedzieć, ile zarobiłeś realnie, każdą wpłatę przelicza się na dzisiejsze złote wskaźnikami cen GUS od jej dnia i dopiero od tych kwot liczy XIRR. Wynik ponad inflację to iloraz, a nie różnica: przy XIRR 6,0% i inflacji 3,4% liczonej z tych samych dat wpłat realnie zostaje (1,060 / 1,034) − 1 ≈ 2,5% rocznie. Inflacja z całego okresu od pierwszego zakupu bywa inna, bo większość pieniędzy mogła wejść później, przy niższej albo wyższej inflacji.

Krótszy okres niż rok

Przy krótkim okresie przeliczenie na rok wprowadza w błąd: 3% w trzy miesiące to „rocznie” ponad 12%, choć nikt nie wie, czy taki wynik się powtórzy. Dlatego dla okresu krótszego niż rok podajemy XIRR za sam okres, bez przeliczania na rok.

Gdzie policzysz XIRR

W „Moim portfelu” wpisujesz swoje zakupy i sprzedaże z datami (ETF-y, akcje, obligacje skarbowe po serii) i dostajesz XIRR całego portfela, każdej pozycji i każdego roku — przed podatkiem Belki i na rękę, razem z wynikiem ponad inflację. Kalkulator inwestycji liczy XIRR dla wpłaty na start i stałych dopłat w wybrany fundusz.

Policz XIRR swojego portfela